Pytanie o to, czego chce Konfederacja, nie ma jednej krótkiej odpowiedzi, bo ugrupowanie łączy środowiska wolnościowe, narodowe i konserwatywne. Wspólny rdzeń to niższe podatki, mniej regulacji, ograniczenie masowej migracji, większa niezależność od decyzji Unii Europejskiej oraz silniejsze państwo narodowe. Poniżej porządkuję najważniejsze postulaty i pokazuję, co oznaczałyby w praktyce.
Najważniejsze postulaty Konfederacji w kilku punktach
- Gospodarka: niższe i prostsze podatki, deregulacja oraz ograniczenie biurokracji.
- Przedsiębiorcy: dobrowolny ZUS i większa swoboda prowadzenia działalności.
- Migracja: zatrzymanie masowej imigracji i ograniczenie świadczeń dla cudzoziemców.
- Unia Europejska: bardziej asertywna polityka i sprzeciw wobec dalszego przekazywania kompetencji Brukseli.
- Bezpieczeństwo: silniejsza armia, rozwój krajowego przemysłu obronnego i ostrożniejsza polityka wobec wojny w Ukrainie.
Najpierw gospodarka i większa swoboda dla obywateli
Najbardziej rozpoznawalnym elementem programu Konfederacji jest gospodarczy liberalizm. Ugrupowanie chce, aby państwo pobierało mniej danin, ograniczyło liczbę przepisów i przestało ingerować w decyzje przedsiębiorców tam, gdzie nie jest to konieczne.
W praktyce oznacza to poparcie dla niskich i prostych podatków, podwyższenia kwoty wolnej, ograniczenia obowiązków administracyjnych oraz uproszczenia systemu składek. Konfederacja od lat postuluje także dobrowolny ZUS dla przedsiębiorców. Zwolennicy tego rozwiązania widzą w nim szansę na przetrwanie dla małych firm, przeciwnicy wskazują na ryzyko niższych emerytur i większej presji na publiczny system zabezpieczenia społecznego.
Ważną częścią tej wizji jest deregulacja. Chodzi nie tylko o likwidację pojedynczych przepisów, lecz także o zmianę podejścia urzędów do obywatela. Moim zdaniem właśnie tutaj kryje się największa praktyczna różnica między hasłem a realną reformą. Samo „mniej biurokracji” niewiele znaczy, jeśli nie wiadomo, które procedury zostaną usunięte i czym zostaną zastąpione.
| Obszar | Postulat Konfederacji | Możliwy skutek |
|---|---|---|
| Podatki | Niższe, prostsze i bardziej przewidywalne daniny | Więcej pieniędzy w portfelach, ale potencjalnie mniejsze dochody budżetu |
| Składki | Dobrowolny ZUS dla przedsiębiorców | Mniejsze koszty prowadzenia firmy, lecz większe ryzyko słabszego zabezpieczenia na starość |
| Regulacje | Ograniczenie biurokracji i obowiązków administracyjnych | Łatwiejsze prowadzenie działalności i mniej kontroli, ale potrzeba sprawnych mechanizmów nadzoru |
Migracja i świadczenia mają być podporządkowane interesowi Polski
Drugim filarem programu jest twarda polityka migracyjna. Konfederacja sprzeciwia się masowemu napływowi cudzoziemców i postuluje większą kontrolę nad tym, kto przyjeżdża do Polski, na jakich zasadach podejmuje pracę oraz z jakich świadczeń może korzystać.
W przekazie ugrupowania szczególnie często pojawia się zasada, że polskie świadczenia powinny w pierwszej kolejności trafiać do obywateli Polski. Dotyczy to także debaty o pomocy dla obywateli Ukrainy. Konfederacja chce ograniczenia przywilejów socjalnych dla cudzoziemców, a relacje z Ukrainą zamierza oceniać przede wszystkim przez pryzmat kosztów, bezpieczeństwa i interesu państwa.
Ten postulat ma jednak kilka poziomów. Czym innym jest walka z nielegalną migracją, czym innym kontrola legalnego zatrudnienia, a jeszcze czym innym całkowite zamknięcie rynku pracy. W mojej ocenie właśnie to rozróżnienie często ginie w politycznych hasłach. Polska gospodarka korzysta z pracy cudzoziemców w części branż, dlatego ograniczenia migracyjne mogłyby poprawić kontrolę państwa, ale jednocześnie zwiększyć koszty pracy i pogłębić braki kadrowe.
Unia Europejska ma mieć mniej wpływu na polskie decyzje
Konfederacja chce bardziej asertywnej polityki wobec Unii Europejskiej. Jej zdaniem Warszawa powinna blokować rozwiązania, które podnoszą koszty energii, ograniczają konkurencyjność przemysłu albo narzucają państwom członkowskim jednolite rozwiązania społeczne i obyczajowe.
Dotyczy to przede wszystkim Europejskiego Zielonego Ładu, polityki klimatycznej, transportu i energetyki. Ugrupowanie opowiada się za większym wykorzystaniem krajowych źródeł energii, rozwojem przemysłu oraz ochroną polskich firm przed kosztami unijnych regulacji. W najnowszym przekazie pojawia się również postulat obrony krajowego kapitału i polskiego udziału w dużych inwestycjach.
Trzeba przy tym uważać na częste uproszczenie. Krytyka unijnych regulacji nie oznacza automatycznie, że każdy polityk Konfederacji postuluje natychmiastowe wyjście Polski z Unii. Wspólny przekaz ugrupowania koncentruje się raczej na odzyskaniu większej kontroli nad prawem i finansami. Część środowisk mówi o potrzebie przygotowania debaty o przyszłości członkostwa, ale nie należy przypisywać całej formacji identycznych poglądów w tej sprawie.
Konserwatywne państwo, rodzina i silniejsza armia
Konfederacja chce także zmiany kierunku w polityce społecznej i obyczajowej. Podkreśla znaczenie tradycyjnego modelu rodziny, praw rodziców oraz ograniczenia wpływu państwa na wychowanie dzieci. Sprzeciwia się rozwiązaniom określanym przez jej polityków jako ideologiczne i chce większej roli rodziców w edukacji.
W tej części programu ważne są również postulaty dotyczące prawa do samoobrony, ochrony prywatności i ograniczenia nadmiernej kontroli państwa. Konfederacja często przedstawia je jako obronę wolności obywatelskich. Krytycy odpowiadają, że część takich zmian mogłaby osłabić ochronę słabszych grup albo utrudnić egzekwowanie prawa. To jeden z obszarów, w których ocena zależy od tego, czy ważniejsza jest dla nas autonomia jednostki, czy szersza odpowiedzialność państwa.
W polityce obronnej ugrupowanie opowiada się za mocną armią i rozwijaniem krajowego przemysłu obronnego. Jednocześnie ostrożnie podchodzi do angażowania Polski w wojnę w Ukrainie. Konfederacja sprzeciwia się wysyłaniu polskich żołnierzy na front i chce, aby pomoc wojskowa oraz finansowa była podporządkowana jasno określonemu interesowi Polski.
Co Konfederacja może realnie zmienić
Program polityczny nie jest tym samym co gotowa ustawa. W 2026 roku podstawą programową pozostaje „Konstytucja Wolności” przedstawiona w 2023 roku, ale ugrupowanie przygotowuje także założenia programu na kolejne wybory. W Sejmie zgłasza projekty dotyczące między innymi dobrowolnego ZUS, kwoty wolnej, ochrony gotówki, energetyki, rolnictwa i praw właścicieli nieruchomości.
Realizacja tych planów zależałaby od wyniku wyborów, zdolności koalicyjnej i sytuacji finansów publicznych. Obniżenie podatków bez ograniczenia wydatków oznaczałoby większy deficyt albo konieczność cięć w usługach publicznych. Z kolei szybkie odejście od unijnych regulacji klimatycznych mogłoby prowadzić do sporów prawnych i finansowych z instytucjami Unii.
Dlatego program warto czytać nie tylko przez pryzmat haseł, ale też pytać o trzy rzeczy: ile dane rozwiązanie kosztuje, kto poniesie jego skutki oraz jakie przepisy trzeba zmienić, aby je wprowadzić. W przypadku Konfederacji ta metoda jest szczególnie potrzebna, bo ugrupowanie potrafi bardzo jasno wskazać kierunek, ale nie zawsze przedstawia równie szczegółowy harmonogram dojścia do celu.
Najkrótsza odpowiedź na pytanie o cele Konfederacji
Konfederacja chce Polski z niższymi podatkami, mniejszą liczbą regulacji, bardziej ograniczoną migracją i silniejszą pozycją państwa narodowego. W sprawach gospodarczych stawia na wolny rynek, w obyczajowych na konserwatyzm, a w relacjach z Unią Europejską na większą samodzielność.
Największym atutem tego programu jest wyrazistość. Największym problemem pozostają koszty i kompromisy, które pojawiłyby się przy jego wdrażaniu. Oceniając propozycje ugrupowania, patrzyłabym więc nie tylko na to, czy hasła brzmią atrakcyjnie, lecz także na ich finansowanie, zgodność z prawem i konsekwencje dla osób, które mają najmniejszy wpływ na decyzje państwa.
