Pytanie, czy Solidarna Polska należała do prawicy, czy do lewicy, wraca przy okazji rozmów o Zbigniewie Ziobrze, PiS i polityce społecznej. Odpowiedź jest dość jednoznaczna, choć warto ją uzupełnić o kontekst: wyjaśniam, skąd wzięła się ta formacja, czym różniła się od Lewicy, dlaczego popierała część programów socjalnych i jak wygląda jej miejsce na scenie politycznej w 2026 roku.
Najważniejsze informacje o miejscu Solidarnej Polski na scenie politycznej
- Solidarna Polska była ugrupowaniem prawicowym, przede wszystkim konserwatywnym i narodowo-suwerennościowym.
- Nie stała się lewicą tylko dlatego, że popierała transfery społeczne lub silną rolę państwa.
- Jej najbardziej charakterystyczne tematy to suwerenność państwa, konserwatyzm obyczajowy i twarda polityka karna.
- W 2023 roku partia zmieniła nazwę na Suwerenna Polska.
- W 2024 roku środowisko Suwerennej Polski weszło do struktur Prawa i Sprawiedliwości.
Najkrótsza odpowiedź brzmi prawica
Solidarna Polska była partią prawicową, a dokładniej konserwatywną, narodową i wyraźnie sceptyczną wobec pogłębiania integracji europejskiej. Powstała w 2012 roku wokół Zbigniewa Ziobry po rozłamie w Prawie i Sprawiedliwości. Od początku lokowano ją po prawej stronie polskiej sceny politycznej.
O jej profilu decydowały przede wszystkim poglądy obyczajowe i stosunek do państwa. Ugrupowanie broniło tradycyjnego modelu rodziny, chrześcijańskich wartości i silnej pozycji państwa, a w sprawach wymiaru sprawiedliwości opowiadało się za zaostrzaniem odpowiedzialności karnej. To nie są typowe postulaty polskiej lewicy.
Trzeba przy tym odróżnić prawicę od liberalizmu gospodarczego. W Polsce prawicowe partie nie muszą domagać się minimalnego państwa i niskich podatków. Mogą jednocześnie popierać świadczenia społeczne, ochronę krajowego przemysłu i rozbudowane kompetencje administracji. Właśnie ten model reprezentowała Solidarna Polska.
Skąd bierze się zamieszanie wokół jej programu
Najczęstsze nieporozumienie wynika ze słowa „solidarna”. Kojarzy się ono z redystrybucją, pomocą państwa i ochroną słabszych, czyli z tematami często przypisywanymi lewicy. Sama nazwa nie przesądza jednak o ideologii. Liczy się całość programu, a nie jeden element.
Solidarna Polska popierała część polityki socjalnej, lecz uzasadniała ją inaczej niż klasyczna lewica. Dla niej świadczenia miały wzmacniać rodzinę, wspólnotę narodową i bezpieczeństwo społeczne. Lewica częściej mówi o równości ekonomicznej, prawach pracowniczych, świeckim państwie i ograniczaniu nierówności klasowych.
W praktyce obie strony mogą czasami popierać podobne rozwiązanie, na przykład wyższe świadczenia dla rodzin. Różnią się jednak odpowiedzią na pytanie, po co państwo prowadzi taką politykę. Dla prawicy społecznej będzie to inwestycja w rodzinę i stabilność wspólnoty, a dla lewicy narzędzie wyrównywania szans.
Moim zdaniem właśnie tutaj najłatwiej o błędną ocenę. Sam fakt, że partia nie sprzeciwia się wydatkom publicznym, nie przesuwa jej automatycznie na lewo. O miejscu na osi politycznej decyduje także podejście do obyczajów, religii, narodu, własności, bezpieczeństwa i zakresu wolności jednostki.
Czym różniła się od Lewicy
Porównanie z Lewicą najlepiej przeprowadzić według kilku tematów, ponieważ jedna oś prawica-lewica często upraszcza polską politykę. W najważniejszych sprawach różnica między tymi środowiskami była wyraźna.
| Obszar | Solidarna Polska | Lewica |
|---|---|---|
| Obyczaje | Konserwatyzm, obrona tradycyjnej rodziny i wartości chrześcijańskich | Większy nacisk na prawa reprodukcyjne, równość i prawa mniejszości |
| Religia | Przychylność wobec obecności Kościoła w życiu publicznym | Postulat większego rozdziału Kościoła od państwa |
| Państwo | Silne państwo, rozbudowane kompetencje władzy i twarda polityka karna | Silne usługi publiczne, ale większy nacisk na prawa obywatelskie i kontrolę władzy |
| Unia Europejska | Akcentowanie suwerenności i sprzeciw wobec przekazywania kolejnych kompetencji UE | Zasadniczo bardziej proeuropejskie podejście i poparcie dla integracji |
| Polityka społeczna | Wsparcie dla rodzin i wybranych transferów socjalnych | Redystrybucja, prawa pracownicze i ograniczanie nierówności dochodowych |
Tabela pokazuje, dlaczego nie należy sprowadzać klasyfikacji do pytania o podatki lub świadczenia. W sferze gospodarczej Solidarna Polska była bardziej etatystyczna niż liberalna prawica, ale w kwestiach obyczajowych i narodowych pozostawała zdecydowanie po prawej stronie.
Solidarna Polska, Suwerenna Polska i PiS
Przez wiele lat Solidarna Polska działała obok PiS w ramach Zjednoczonej Prawicy. Nie była tym samym ugrupowaniem, ale współtworzyła zaplecze parlamentarnej większości i uczestniczyła w rządach. Jej politycy obejmowali ważne stanowiska, szczególnie w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Różnice między partią Ziobry a PiS dotyczyły przede wszystkim stylu i akcentów. Solidarna Polska mocniej podkreślała suwerenność, krytykę instytucji unijnych i twarde podejście do wymiaru sprawiedliwości. PiS było szerszym projektem wyborczym, który łączył konserwatyzm z rozbudowaną polityką społeczną i pragmatycznym zarządzaniem koalicją.
W maju 2023 roku ugrupowanie zmieniło nazwę na Suwerenna Polska. Zmiana miała podkreślać sprzeciw wobec dalszego przekazywania kompetencji Unii Europejskiej oraz obronę niezależności polskich instytucji. Nie oznaczała jednak zwrotu w stronę lewicy ani liberalnego centrum. Była raczej zmianą szyldu przy zachowaniu zasadniczego profilu.
W październiku 2024 roku środowisko Suwerennej Polski zostało włączone do PiS podczas wspólnego kongresu. Dlatego w 2026 roku określenie „Solidarna Polska” odnosi się przede wszystkim do historycznej partii i jej dawnego okresu działalności, a nie do samodzielnej formacji rywalizującej z Lewicą.
Jak poprawnie oceniać partie na osi prawica-lewica
Jeżeli chcę szybko określić profil ugrupowania, nie zaczynam od jednego hasła wyborczego. Sprawdzam kilka obszarów, bo partia może być jednocześnie socjalna gospodarczo, konserwatywna obyczajowo i sceptyczna wobec integracji europejskiej.
- Sprawdź wartości obyczajowe, czyli stosunek do rodziny, aborcji, praw mniejszości i roli religii.
- Przyjrzyj się modelowi państwa. Istotne jest, czy partia chce ograniczać władzę państwa, czy raczej wzmacniać jej kompetencje.
- Oddziel politykę społeczną od światopoglądu. Transfery i świadczenia nie są wyłączną domeną lewicy.
- Oceń stosunek do narodu i suwerenności. Silny nacisk na wspólnotę narodową zwykle przesuwa ugrupowanie w stronę prawicy.
- Porównaj praktykę z deklaracjami. Program, głosowania i działania ministrów mówią więcej niż sama nazwa partii.
To podejście pomaga uniknąć dwóch typowych błędów. Pierwszy polega na uznawaniu każdej partii rozdającej świadczenia za lewicową. Drugi to wrzucanie wszystkich ugrupowań prawicowych do jednego worka, mimo że różnią się stosunkiem do gospodarki, Unii Europejskiej i zakresu władzy państwa.
W przypadku Solidarnej Polski wynik takiej analizy jest spójny. Partia mogła popierać rozwiązania socjalne, ale jej główne idee pozostawały konserwatywne, narodowe i suwerennościowe. To wystarcza, by sklasyfikować ją jako prawicę, choć niekoniecznie jako prawicę wolnorynkową.
Co pozostaje po dawnej Solidarnej Polsce
Najprostszy wniosek jest taki, że Solidarna Polska nie była lewicą. Była prawicowym ugrupowaniem wywodzącym się z PiS, które wyróżniało się ostrzejszym konserwatyzmem, naciskiem na suwerenność i zdecydowaną polityką karną.
Jej przypadek dobrze pokazuje, że polskiej polityki nie da się opisać jedną linijką od „mało państwa” do „dużo państwa”. Można być prawicowym zwolennikiem świadczeń, przeciwnikiem liberalizmu obyczajowego i jednocześnie krytykiem części działań Unii Europejskiej.
Gdy dziś pojawia się dawna nazwa tej partii, najlepiej traktować ją jako skrót myślowy dla środowiska, które przeszło drogę od samodzielnej formacji Zbigniewa Ziobry przez Suwerenną Polskę do struktur PiS. Na osi prawica-lewica jego miejsce pozostaje jasne: to była prawica, a nie lewica.
